Wózki widłowe, paleciaki, elektronarzędzia, rowery kurierskie, zapasowe pakiety do maszyn. Baterii litowo-jonowych w firmach przybywa z roku na rok, a razem z nimi pojawia się pytanie, którego nikt nie zadawał przy zwykłym prostowniku: jak urządzić miejsce ładowania, żeby było zgodne z przepisami i naprawdę bezpieczne. Poniżej odpowiadamy po kolei, opierając się na obowiązujących rozporządzeniach i na tym, co sprawdza się w halach.
Pierwsze pytanie: czy akumulator wydziela wodór
Zanim zaczniesz projektować stanowisko, musisz uzyskać od producenta jednoznaczną informację, czy posiadane akumulatory podczas ładowania wydzielają wodór. To nie formalność, tylko punkt, od którego rozchodzą się dwie zupełnie różne ścieżki postępowania.
Wodór jest gazem wybuchowym w bardzo szerokim zakresie stężeń, więc jego obecność przenosi całą sprawę na poziom oceny zagrożenia wybuchem. Brak wodoru upraszcza temat do zasad organizacyjnych, ale nie zwalnia z ostrożności, bo ogniwa litowo-jonowe potrafią wejść w niekontrolowany rozbieg termiczny również bez atmosfery wybuchowej.
Kiedy trzeba wykonać ocenę zagrożenia wybuchem
Jeśli producent potwierdzi wydzielanie wodoru, zastosowanie ma § 37 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U.2010.109.719):
W obiektach i na terenach przyległych, gdzie są prowadzone procesy technologiczne z użyciem materiałów mogących wytworzyć mieszaniny wybuchowe lub w których materiały takie są magazynowane, dokonuje się oceny zagrożenia wybuchem.
Taki dokument nie jest sztuką dla sztuki. Powinien wskazać, jakie jest realne ryzyko wybuchu w danym miejscu, jak je ograniczyć oraz czym i w jaki sposób gasić pożary tego rodzaju instalacji. To z niego wynikają później decyzje o wentylacji, o strefach i o doborze sprzętu gaśniczego.
Jak wyznaczyć obszar ładowania
Gdy wodoru nie ma, obowiązują zasady opisane w Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego obiektu. Dobra IBP zawiera konkretne wytyczne dla miejsc ładowania akumulatorów, a najczęściej powtarzają się w niej następujące punkty:
- Obszar ładowania należy wyznaczyć i trwale oznaczyć na powierzchni podłogi.
- Powinien być odpowiednio oddalony od materiałów stanowiących zagrożenie, czyli łatwopalnych i wybuchowych, minimum 1 m.
- Nie może być narażony na działanie jakiegokolwiek źródła zapłonu, takiego jak iskry czy wysoka temperatura. Wyjątkiem jest sprzęt wysokotemperaturowy niezbędny do pracy przy baterii, używany przez przeszkolony i uprawniony personel ze wszystkimi środkami ostrożności.
- Podczas pracy przy bateriach nie wolno zakładać odzieży i obuwia, które mogłyby gromadzić ładunki elektrostatyczne.
- Do czyszczenia baterii stosuje się antystatyczne, chłonne ścierki zwilżone wyłącznie wodą, bez środków czyszczących.
- Przy ładowaniu i obsłudze trzeba zachować wolną przestrzeń szerokości 0,8 m po tych stronach, z których wymagany jest dostęp do baterii.
- Ładowarkę montuje się tak, aby nie była narażona na uszkodzenie przez przejeżdżający pojazd, spadające przedmioty ani kapiącą wodę z nieszczelnych rur.
- Ładowarka nie powinna być zamontowana bezpośrednio na powierzchni z materiału palnego.
Te wymagania łatwo spisać i równie łatwo zgubić w codziennym ruchu magazynu. Najczęstszy błąd to strefa ładowania, która z czasem obrasta paletami i kartonami, bo akurat zabrakło miejsca. Wyraźne oznaczenie na posadzce i konsekwencja przełożonych rozwiązują ten problem lepiej niż kolejne zarządzenie.
Czym gasić pożar baterii litowo-jonowej
Najczęściej wykorzystywanymi środkami gaśniczymi przy tego typu instalacjach są dwutlenek węgla i proszek. W sprzedaży są także gaśnice dedykowane do gaszenia akumulatorów oraz płachty gaśnicze, które pozwalają odciąć dostęp powietrza i ograniczyć rozprzestrzenianie ognia. Wszystko zależy od rodzaju instalacji i jej wielkości, a właściwy dobór powinien być zapisany w Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego dla obiektu.
Warto pamiętać o dwóch rzeczach, które zaskakują przy pierwszym zdarzeniu. Po pierwsze, ogniwo w rozbiegu termicznym potrafi się zapalić ponownie po pozornym ugaszeniu, nawet po kilkudziesięciu minutach. Po drugie, dym z palących się ogniw jest silnie toksyczny, więc ewakuacja ludzi wyprzedza wszelkie próby gaszenia. Sprzęt gaśniczy ma sens tylko przy zdarzeniu w początkowej fazie.
Jeśli nie masz pewności, czy gaśnice w Twoim obiekcie są sprawne i aktualne, sprawdź wpis o tym, co ile lat wymienia się proszek w gaśnicy, albo od razu zamów przegląd i legalizację gaśnic.
Wyposażenie stanowiska, o którym często się zapomina
Punkt ładowania to nie tylko ładowarka i regał. Do kompletu potrzebne są:
- rękawice ochronne odporne na czynniki chemiczne przy obsłudze ogniw i elektrolitu,
- okulary ochronne lub osłona twarzy przy pracach serwisowych,
- odzież robocza o właściwościach antystatycznych, bez elementów gromadzących ładunki,
- czyściwo przemysłowe i antystatyczne ścierki do czyszczenia obudów,
- apteczka w zasięgu ręki, o czym piszemy szerzej we wpisie o apteczce w zakładzie pracy,
- czytelne oznakowanie strefy, dobrane zgodnie z zasadami opisanymi we wpisie o doborze wielkości znaków BHP i PPOŻ.
Co zrobić w swojej firmie w pierwszej kolejności
Kolejność działań jest prosta. Zacznij od pisemnej informacji producenta o wydzielaniu wodoru. Jeśli wodór występuje, zleć ocenę zagrożenia wybuchem. Jeśli nie występuje, sprawdź, czy Twoja IBP w ogóle opisuje stanowiska ładowania, bo w wielu obiektach dokument powstał, zanim pojawiły się w nich baterie litowo-jonowe. Dopiero potem wyznacz i oznakuj strefę oraz skompletuj sprzęt gaśniczy i środki ochrony.
Aktualizacja instrukcji jest przy okazji dobrym momentem na przegląd całej ochrony przeciwpożarowej obiektu, łącznie z próbną ewakuacją.
Potrzebujesz wsparcia w Ciechanowie?
BHP CIECH to hurtownia i serwis BHP oraz PPOŻ z Ciechanowa. Prowadzimy usługi BHP i PPOŻ dla firm, legalizację i konserwację gaśnic oraz szkolenia okresowe BHP. Zapraszamy do sklepu przy ul. Płockiej 9 w Ciechanowie lub do kontaktu telefonicznego pod numerem 733 813 200. Pełną ofertę środków ochrony indywidualnej znajdziesz w zakładce oferta, a dane kontaktowe na stronie sklepu BHP w Ciechanowie.