Obuwie robocze S1, S2, S3 – co oznaczają symbole i jak dobrać buty do pracy

Wybór butów do pracy sprowadza się u wielu osób do jednego pytania: czy mają twardy nosek. Tymczasem na metce każdego modelu jest kilka symboli, które precyzyjnie opisują, przed czym obuwie chroni, a przed czym nie. Poniżej tłumaczymy je po kolei, żeby zakup nie kończył się rozczarowaniem po pierwszym tygodniu noszenia.

Trzy normy, trzy różne rodzaje obuwia

Zanim spojrzymy na symbole S1 czy S3, warto wiedzieć, że obuwie do pracy dzieli się na trzy grupy opisane osobnymi normami:

• EN ISO 20345 – obuwie bezpieczne, oznaczane literą S. Podnosek wytrzymuje uderzenie energią 200 J, czyli mniej więcej tyle, ile daje 20-kilogramowy przedmiot spadający z metra.
• EN ISO 20346 – obuwie ochronne, oznaczane literą P. Podnosek o niższej wytrzymałości, 100 J.
• EN ISO 20347 – obuwie zawodowe, oznaczane literą O. Bez podnoska, chroni przed poślizgiem, wilgocią czy olejami, ale nie przed przygnieceniem.

W praktyce w przemyśle, budownictwie i magazynach używa się niemal wyłącznie obuwia bezpiecznego, czyli tego z serii S. Dlatego na nim skupiamy się dalej.

SB, S1, S2, S3 – co dokładnie dostajesz

Kolejne symbole to nie stopnie jakości, tylko zestawy cech. Każdy wyższy zawiera wszystko z niższego i dokłada coś od siebie.

• SB – wymagania podstawowe plus podnosek 200 J. Nic więcej.
• S1 – SB oraz zamknięta część piętowa, właściwości antystatyczne, absorpcja energii w części piętowej i odporność podeszwy na oleje. To standard do pracy w halach i warsztatach pod dachem.
• S1P – S1 plus wkładka antyprzebiciowa. Wybór na budowę, gdy nie potrzeba pełnej wodoodporności.
• S2 – S1 plus odporność wierzchu na przesiąkanie wody. But nie przemoknie od razu po wejściu w kałużę, ale nie jest kaloszem.
• S3 – S2 plus wkładka antyprzebiciowa i podeszwa z urzeźbionym bieżnikiem. Najczęstszy wybór na budowie i przy pracach zewnętrznych.
• S4 i S5 – obuwie całogumowe lub z tworzywa, w całości wodoszczelne. S5 dodatkowo ma odporność na przebicie i bieżnik. To buty dla rolnictwa, przetwórstwa i myjni.

Litery, które łatwo przeoczyć

Obok symbolu S na metce pojawiają się dodatkowe oznaczenia. Często to one decydują, czy but nadaje się na konkretne stanowisko:

• HRO – podeszwa odporna na kontakt z gorącym podłożem o temperaturze 300°C. Niezbędna przy asfalcie i pracach dekarskich.
• HI i CI – izolacja od ciepła i od zimna. CI ma sens przy pracy w chłodni i zimą na zewnątrz.
• WR – wodoodporność całego obuwia, nie tylko wierzchu.
• M – ochrona śródstopia, przydatna tam, gdzie ciężkie elementy mogą spaść na wierzch stopy.
• AN – ochrona kostki.
• ESD – osobna norma dla obuwia rozpraszającego ładunki elektrostatyczne, wymagana w elektronice. To nie to samo co antystatyczność z S1, wymagania są ostrzejsze.

Co zmieniła norma z 2021 roku

Wydanie EN ISO 20345:2021 wprowadziło kilka zmian, które widać na nowych metkach. Doszły klasy S6 (S2 z wodoodpornością WR) i S7 (S3 z wodoodpornością WR). Zmieniło się też oznaczanie odporności na przebicie: P to wkładka metalowa badana gwoździem 4,5 mm, PL to wkładka niemetalowa badana tym samym gwoździem, a PS to wkładka niemetalowa badana cieńszym gwoździem 3 mm. Ma to znaczenie praktyczne: wkładka tekstylna jest lżejsza i nie przewodzi zimna, ale przy bardzo cienkich elementach metalowa wypada lepiej.

Odporność na poślizg przestała być opcją oznaczaną jako SRA, SRB i SRC. W nowej normie jest wymogiem podstawowym dla każdego obuwia bezpiecznego, więc jej brak na metce nie oznacza już, że but się ślizga.

Rozmiar, czyli miejsce, w którym najczęściej się myli

Nawet najlepszy model nie sprawdzi się w złym rozmiarze. Kilka zasad, które warto stosować przy zakupie:

• Przymierzaj buty po południu, gdy stopa jest już lekko spuchnięta po dniu pracy.
• Zakładaj skarpetę, w której faktycznie pracujesz, a nie cienką stopkę.
• Zostaw około 10 do 15 mm zapasu przed palcami. Podnosek jest sztywny i nie ustąpi, więc stopa nie może go dotykać.
• Przejdź się po sklepie i sprawdź, czy pięta nie ucieka i czy kostka nie ociera.
• Numeracja różni się między producentami, dlatego rozmiaru z jednego modelu nie przenoś na inny.

To właśnie dlatego zakup obuwia roboczego przez internet kończy się często wymianą. W naszym sklepie przy Płockiej 9 w Ciechanowie buty przymierzysz na miejscu i porównasz kilka modeli obok siebie.

Kiedy but nadaje się do wymiany

Obuwie bezpieczne to środek ochrony indywidualnej, a nie zwykłe buty. Traci swoje właściwości i trzeba je wymienić, gdy:

• podnosek został uderzony i obuwie ma widoczne odkształcenie, nawet jeśli wygląda na sprawne,
• bieżnik jest starty i przestaje trzymać na mokrej posadzce,
• wierzch jest przetarty albo rozwarstwiony, przez co przemaka,
• podeszwa zaczyna odchodzić od cholewki.

Co dobrać do swojego stanowiska

Najprostsza podpowiedź wygląda tak: hala produkcyjna i magazyn to zwykle S1 lub S1P, budowa i prace zewnętrzne to S3, praca w wodzie i w gnojowicy to S5, a przy gorącym podłożu dochodzi HRO. Resztę dobiera się pod konkretne zagrożenia na stanowisku.

Pełny asortyment znajdziesz w kategorii ochrona nóg, a do kompletu warto dobrać odzież roboczą. Jeśli nie masz pewności, która klasa jest wymagana u Ciebie, wystarczy opisać rodzaj pracy, a my wskażemy właściwe modele.

Potrzebujesz wsparcia w Ciechanowie?

BHP CIECH to hurtownia i serwis BHP oraz PPOŻ z Ciechanowa. Prowadzimy usługi BHP i PPOŻ dla firm, legalizację i konserwację gaśnic oraz szkolenia okresowe BHP. Zapraszamy do sklepu przy ul. Płockiej 9 w Ciechanowie lub do kontaktu telefonicznego pod numerem 733 813 200. Pełną ofertę środków ochrony indywidualnej znajdziesz w zakładce oferta, a dane kontaktowe na stronie sklepu BHP w Ciechanowie.