Praktyczne sprawdzenie organizacji oraz warunków ewakuacji, potocznie nazywane próbną ewakuacją, budzi w firmach więcej wątpliwości niż jakikolwiek inny obowiązek przeciwpożarowy. Powód jest prozaiczny: przepis operuje pojęciem, którego sam nie definiuje. Poniżej wyjaśniamy, kiedy próbna ewakuacja jest obowiązkowa i jak liczyć użytkowników obiektu.
Podstawa prawna próbnej ewakuacji
Obowiązek wynika z § 17 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U.2010.109.719). Zgodnie z ust. 1 właściciel lub zarządca obiektu przeznaczonego dla ponad 50 osób będących jego stałymi użytkownikami, niezakwalifikowanego do kategorii zagrożenia ludzi ZL IV, powinien co najmniej raz na 2 lata przeprowadzać praktyczne sprawdzenie organizacji oraz warunków ewakuacji z całego obiektu.
Obiekty ze zmienną grupą użytkowników
Inaczej wygląda to w obiektach, w których cyklicznie zmienia się jednocześnie grupa powyżej 50 użytkowników: w szkołach, przedszkolach, internatach czy domach studenckich. Tam praktycznego sprawdzenia organizacji oraz warunków ewakuacji należy dokonać co najmniej raz na rok, jednak w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od dnia rozpoczęcia korzystania z obiektu przez nowych użytkowników.
Obiekty ZL II i zakłady karne
W obiektach zawierających strefę pożarową zakwalifikowaną do kategorii zagrożenia ludzi ZL II oraz w budynkach zakwaterowania osadzonych na terenach zakładów karnych i aresztów śledczych zakres i obszar budynku objęty sprawdzeniem musi być uzgodniony z właściwym miejscowo komendantem powiatowym lub miejskim Państwowej Straży Pożarnej.
Obowiązek powiadomienia straży pożarnej
Właściciel lub zarządca obiektu powiadamia właściwego miejscowo komendanta powiatowego lub miejskiego Państwowej Straży Pożarnej o terminie przeprowadzenia ewakuacji nie później niż na tydzień przed jej przeprowadzeniem. Dla firm z Ciechanowa właściwym organem jest Komenda Powiatowa PSP w Ciechanowie. Pominięcie tego zgłoszenia to najczęstszy błąd formalny, jaki spotykamy u klientów.
Kim jest stały użytkownik obiektu
To pytanie decyduje o tym, czy firma ma obowiązek, czy go nie ma. W przepisach prawa brak jest definicji stałego użytkownika obiektu. W praktyce większość strażaków powołuje się na § 2 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U.2003.169.1650 t.j.), gdzie podana jest definicja pomieszczenia stałej pracy: rozumie się przez to pomieszczenie pracy, w którym łączny czas przebywania tego samego pracownika w ciągu jednej doby przekracza 4 godziny.
Na tej podstawie przyjmuje się, że stałym użytkownikiem obiektu jest osoba, która spędza w nim średnio 4 godziny na dobę.
Przykład z praktyki
Załóżmy, że w budynku firmy pracuje 42 stałych pracowników, a dodatkowo pojawiają się w nim 22 osoby przebywające tam krótko: kurierzy, przedstawiciele handlowi, serwisanci, klienci. Łącznie daje to 64 osoby, czyli pozornie powyżej progu 50. Jednak stałych użytkowników jest 42, a więc mniej niż wymagane „ponad 50”. W takiej sytuacji przeprowadzanie praktycznego sprawdzenia organizacji oraz warunków ewakuacji nie jest wymagane.
Warto jednak spojrzeć na to szerzej. Brak obowiązku nie oznacza, że ćwiczenie nie ma sensu. Przy 64 osobach jednocześnie przebywających w budynku sprawna ewakuacja jest realnym problemem organizacyjnym, a przeprowadzenie próby dobrowolnie kosztuje niewiele i potrafi ujawnić zastawione wyjścia, niesprawne oświetlenie awaryjne czy brak wiedzy pracowników o miejscu zbiórki.
Jak przygotować próbną ewakuację krok po kroku
- Zaktualizuj instrukcję bezpieczeństwa pożarowego i sprawdź aktualność planów ewakuacyjnych.
- Wyznacz osoby funkcyjne: kierującego ewakuacją, osoby odpowiedzialne za poszczególne strefy oraz osoby liczące pracowników w miejscu zbiórki.
- Zgłoś termin do komendanta PSP co najmniej na tydzień przed ćwiczeniem.
- Sprawdź drożność dróg ewakuacyjnych, działanie oświetlenia awaryjnego oraz czytelność oznakowania kierunków wyjścia.
- Przeprowadź ćwiczenie i zmierz czas od ogłoszenia alarmu do potwierdzenia ostatniej osoby w miejscu zbiórki.
- Sporządź protokół z wnioskami i harmonogramem usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości.
Ewakuacja to nie tylko wyjście z budynku
Dobrze przeprowadzone ćwiczenie sprawdza także gotowość firmy do udzielenia pierwszej pomocy oraz umiejętność użycia podręcznego sprzętu gaśniczego. Jeżeli w trakcie próby okaże się, że pracownicy nie potrafią uruchomić gaśnicy albo nie wiedzą, gdzie znajduje się apteczka, warto połączyć ewakuację ze szkoleniem okresowym BHP oraz szkoleniem z pierwszej pomocy. Przy okazji warto zweryfikować terminy przeglądów gaśnic i hydrantów w ramach legalizacji gaśnic.
Potrzebujesz wsparcia w Ciechanowie?
BHP CIECH to hurtownia i serwis BHP oraz PPOŻ z Ciechanowa. Prowadzimy usługi BHP i PPOŻ dla firm, legalizację i konserwację gaśnic oraz szkolenia okresowe BHP. Zapraszamy do sklepu przy ul. Płockiej 9 w Ciechanowie lub do kontaktu telefonicznego pod numerem 733 813 200. Pełną ofertę środków ochrony indywidualnej znajdziesz w zakładce oferta, a dane kontaktowe na stronie sklepu BHP w Ciechanowie.